Лідэр руху «За свабоду» Аляксандр Мілінкевіч пракаментаваў сітуацыю вакол рэпрэсій у Беларусі пасля выбараў прэзідэнта. Галоўнай задачай палітык лічыць выратаванне палітычных зняволеных.

У інтэрв’ю Deutsche Welle Мілінкевіч распавёў — Зачем вас вызывали в следственное управление Комитета государственной безопасности БеларусиМілінкевічпра тое, навошта вас выклікалі ў следчае ўпраўленне Камітэту дзяржаўнай бяспекі Беларусі:

— Я сапраўды быў выкліканы ў КДБ 2 студзеня, у выходны дзень, у 9 раніцы. Основанием для вызова послужило то, что я был доверенным лицом у двух кандидатов на выборах президента — Алеся Михалевича и Григория Костусева (оба обвиняются в организации массовых беспорядков 19 декабря 2010 года в Минске — прим. ред.). Падставай для выкліку стала тое, што я быў даверанай асобай у двух кандыдатаў на выбарах прэзідэнта — Алеся Міхалевіча і Рыгора Кастусёва.

Допрос длился полтора часа. Допыт доўжыўся паўтары гадзіны. Мной была дана подписка о неразглашении содержания допроса, но это стандартная мера. Мной была дадзена падпіска аб невыдаванні ўтрымання допыту, але гэта стандартная мера. И это пока вся информация. І гэта пакуль уся інфармацыя.

— Из изолятора Комитета госбезопасности под подписку о невыезде выпущены двое из 7 арестованных экс-кандидатов в президенты — Виталий Рымашевский, после того, как написал объяснительную записку на имя Александра Лукашенко, и Григорий Костусев. — З ізалятара Камітэта дзяржбяспекі пад падпіску аб нявыездзе выпушчаныя двое з 7 арыштаваных экс-кандыдатаў у прэзідэнты — Віталь Рымашэўскі, пасля таго, як напісаў тлумачальную запіску на імя Аляксандра Лукашэнкі, і Рыгор Кастусёў. Выпущен также Андрей Дмитриев — руководитель избирательного штаба экс-кандидата Владимира Некляева. Выпушчаны таксама Андрэй Дзмітрыеў — кіраўнік выбарчага штаба экс-кандыдата Ўладзімера Някляева. Означает ли это, что власти не доведут дело до суда над оппозиционными лидерами? Ці азначае гэта, што ўлады не давядуць справу да суду над апазіцыйнымі лідэрамі?

— Я не могу судить о логике в поведении белорусской власти, потому что она не подчиняется моей логике. — Я не магу судзіць аб логіцы ў паводзінах беларускай улады, таму што яна не падпарадкоўваецца маёй логіцы. Думаю, что власть будет пытаться поделить кандидатов на «правильных» и «неправильных», на виноватых, и тех, кто обвиняет других. Думаю, што ўлада будзе спрабаваць падзяліць кандыдатаў на «правільных» і «няправільных», на вінаватых і тых, хто абвінавачвае іншых. Такой раздел возможен, потому что это такая игра авторитарных режимов, когда подозреваемые должны обвинять друг друга. Такі падзел магчымы, таму што гэта такая гульня аўтарытарных рэжымаў, калі падазраваныя павінны абвінавачваць адзін аднаго. Надеюсь, что они этого не сделают. Спадзяюся, што яны гэтага не зробяць. Но игра идет довольно сложная. Але гульня ідзе даволі складаная.

Кроме того, Лукашенко начал понимать, что он явно перегнул палку. Акрамя таго, Лукашэнка пачаў разумець, што ён відавочна перагнуў палку. Нельзя надеяться, что геополитическое положение Беларуси будет ее как-то спасать в такой вопиющий момент, когда проводятся жесткие и циничные репрессии. Нельга спадзявацца, што геапалітычнае становішча Беларусі будзе яе як-то ратаваць ў такой абуральны момант, калі праводзяцца жорсткія і цынічныя рэпрэсіі.

Может быть, со стороны власти будет предпринята попытка смягчить реакцию ЕС на нынешние события с Беларуси. Можа быць, з боку ўлады будзе прадпрынятая спроба змякчыць рэакцыю ЕС на цяперашнія падзеі з Беларусі. Но я думаю, что ЕС на это поддаваться нельзя. Але я думаю, што ЕС на гэта паддавацца нельга. Все-таки со стороны Евросоюза реакция должна быть очень жесткой совершенно ясной: не может быть контактов с властью, которая так широко и совершенно неадекватно начинает зачистку гражданского общества и политического поля. Усё-такі з боку Еўразвязу рэакцыя павінна быць вельмі жорсткай і зусім яснай: не можа быць кантактаў з уладай, якая так шырока і цалкам неадэкватна пачынае зачыстку грамадзянскай супольнасці і палітычнага поля.

— Какой реакции от Евросоюза вы ожидаете? — Якой рэакцыі ад Эўразвязу вы чакаеце?

— Объединенная Европа, и это очень важно, должна не только эмоционально отреагировать, что, собственно, уже случилось. — Аб’яднаная Еўропа, і гэта вельмі важна, павінна не толькі эмацыйна адрэагаваць, што, уласна, ужо здарылася. Должна быть планомерная политика в отношении Беларуси, то есть, надо четко отделить власть от белорусов. Павінна быць планамерная палітыка ў дачыненні да Беларусі, то бок, трэба выразна аддзяліць уладу ад беларусаў.

Я считаю, что надо расширять персональные санкции в отношении тех, кто нарушал законы во время выборов и осуществлял репрессии. Я лічу, што трэба пашыраць персанальныя санкцыі ў дачыненні да тых, хто парушаў законы падчас выбараў і ажыццяўляў рэпрэсіі. И если для них надо закрывать въезд в Западную Европу, то для самих белорусов Евросоюз нужно резко открывать. І калі для іх трэба зачыняць ўезд у Заходнюю Еўропу, то для саміх беларусаў Еўрасаюз трэба рэзка адчыняць.

Но самыми лучшими санкциями против того, что власть сегодня делает, была бы широкая поддержка независимых СМИ и гражданского общества Беларуси. Але самымі лепшымі санкцыямі супраць таго, што ўлада сёння робіць, была б шырокая падтрымка незалежных СМІ і грамадзянскай супольнасці Беларусі. Чего со стороны Евросоюза, вообще говоря, не было, потому что ЕС так и не разработал способов работы в авторитарной стране. Чаго з боку Еўразвязу, наогул кажучы, не было, таму што ЕС так і не распрацаваў спосабаў працы ў аўтарытарнай краіне.

Для нас такая поддержка очень важна. Для нас такая падтрымка вельмі важная. Я вижу будущее Беларуси в Объединенной Европе. Я бачу будучыню Беларусі ў Аб’яднанай Еўропе. Такие программы поддержки должны осуществляться со стратегическим партнером Евросоюза в Беларуси. Такія праграмы падтрымкі павінны ажыццяўляцца са стратэгічным партнёрам Еўрасаюзу ў Беларусі. А это — демократическая часть белорусского общества. А гэта — дэмакратычная частка беларускага грамадства.

Но пока главной задачей для нас остается спасение политических репрессированных, которые сейчас находятся в тюрьме. Але пакуль галоўнай задачай для нас застаецца выратаванне палітычных рэпрэсаваных, якія зараз знаходзяцца ў турме.